Zeg het met klei in participatief actieonderzoek
Wie er serieus werk van wil maken om in onderzoek alle stemmen te laten klinken, kan een participatief actieonderzoek uitvoeren. Barbara Groot-Sluijsmans van de Hogeschool van Amsterdam werkt al tientallen jaren op die manier. In een Mix-&-Meet-sessie op 6 oktober liet Groot-Sluijsmans aan leden van de PREVENT-community zien hoe zij dat aanpakt en hoe je kunt reflecteren op samenwerking hierin. Ze gebruikt daarbij creatieve werkvormen, zoals opstellingen met klei. ‘Mensen kunnen met klei vaak heel makkelijk laten zien waar het schuurt in de samenwerking.’
Niet bij elk onderzoek verloopt de samenwerking met inwoners, ervaringsdeskundigen of cliënten succesvol, weet Groot-Sluijsmans. Een belangrijk punt is de tijdelijkheid: als het onderzoek is afgerond wordt en blijft het stil. ‘Dan is onderzoek geen feestje. Met die metafoor werk ik graag in sessies met klei-opstellingen. Mensen laten met kleifiguren zien wat ze ervaren.’ Ze laat een foto zien van een inktvis-achtig kleiwerk, waar één van de armen afbreekt. Dat verbeeldde volgens de maker de onderzoeker die dreigde te verdwijnen.
Groot-Sluijsmans startte tien jaar geleden een samenwerking met ouder wordende inwoners van Amsterdam Buitenveldert. Ze zorgde ervoor dat die gefaciliteerd werden om de rol van co-onderzoeker op zich te nemen. ‘Ze achterhaalden bij andere ouderen in hun wijk wat die belangrijk vinden in de buurt. De resultaten duidden we vervolgens ook samen met de inwoners. In de loop der tijd zijn meer dan dertig acties uitgevoerd op basis van dit onderzoek, van stoplichten die langer groen blijven voor voetgangers tot bankjes om even uit te rusten.’
In Buitenveldert betaalde de gelijkwaardige samenwerking met de co-onderzoekers zich ook op de lange termijn uit: er ontstond een actieve community, die nu onder andere eens per half jaar een bijeenkomst organiseert. Dat kan gaan over voorbereiding op pensioen, of over gezonde voeding, net waar behoefte aan is. Daarnaast zijn ze dankzij het onderzoek nog steeds een serieuze gesprekspartner voor de gemeente en andere wijkpartners.
Aan de mix-and-meet-tafel van Groot-Sluijsmans is een docent-onderzoeker aangeschoven om inzichten uit te wisselen. Zij deelde een ervaring uit haar praktijk met studenten: ‘Je noemt het participatief onderzoek. Veel van mijn studenten haken af bij het woord onderzoek. Terwijl dit natuurlijk een hele mooie manier is om de stem van inwoners te versterken. Dát vinden ze wel interessant.’
